رنگ كردن پارچه با پوست گردو
از دیگر مواد رنگزای مصرفی در رنگرزی خامه فرش دستباف پوست گردو است که از میوه این درخت بدست میآید و با نام انگلیسی والنات walnut و نام گیاهی جوگلان داسه Jugondacea شناخته میشود. پوست میوه این گیاه حاوی مقادیر بسیاری ماده رنگزا جاگلون Juglone است.
از این ماده رنگزا در رنگرزی خامه فرش دستباف برای تولید انواع فام رنگی قهوهای تا مشکی و همچنین کاهش جلای فام رنگی برخی از مواد رنگزا همانند اسپرک یا روناس استفاده میشود.
جاگلون دارای وزن مولکولی 174.15 گرم بر مول با فرمول بسته C10H6O3 است. اما اتصال مواد قندی به ماده رنگزا و همچنین وجود درشت مولکولهای تاننی در پوست گردو، موجب افزایش وزن مولکولی در حدود 664 گرم بر مول این ماده رنگزا میشود. به طوری که سرعت رنگرزی ایت ماده رنگزا پایین است. تصاویر زیر به ترتیب ساختار شیمیایی رنگزای جاگلون و مهمترین مواد تاننی موجود در پوست گردو یعنی الاژیک اسید و گالیک اسید را نشان میدهد.
رنگرزی پارچه پنبهای با پوست گردو
در نظر داشته باشید برای رنگ کردن پنبه با پست گردو از زاج به عنوان دندانه استفاده میشود تا رنگ جذب پارچه شود، حواستان باشد این رنگزا مناسب پشم است و بر روی پنبه کاربرد خاصی نخواهد داشت.
در جدول زیر (جدول شماره 1) ویژگیهای منحصربهفرد هر یک از مواد رنگزا همانند وزن متوسط مولکولی ماده رنگزا، زمان ایجاد تعادل ماده رنگزا در رنگرزی نخ پشمی و ضریب نفوذ را نشان میدهد. نیاز به توضیح است که منظور از زمان تعادل مدت زمانی است که رنگرزی نخ پشمی با ماده رنگزا به طور پیوسته ادامه یابد تا سرانجام جذب ماده رنگزا بر روی الیاف متوقف شود و ادامه رنگرزی پس از مدت زمان معینی تاثیری بر جذب ماده رنگزا بر روی الیاف پشمی نداشته باشد. جدول 1 نشان میدهد سه ماده رنگزای روناس، جاشیر و اسپرک به سبب برخورداری از وزن مولکولی مشابه زمان تعادل یکسانی دارند. اما ماده رنگزای پوست گردو به سبب برخورداری از وزن مولکولی بالا در مقایسه با سه رنگزای پیشیم، برای ایجاد زمان تعادل به انجام رنگرزی طی مدت زمان بیشتری نیاز دارد.
همچنین در این جدول ضریب نفوذ مواد رنگزای مورد مطالعه بر روی نخ پشمی در رنگرزی با دمای 95 درجه سانتیگراد نشان داده شده است. منظور از ضریب نفوذ تخمین نسبی سرعت نفوذ ماده رنگزا از حمام رنگرزی به درون لیف است. این معیار بیانگر سرعت نفوذ مولکولی، ناشی از انتقال جرم از فازی به فاز دیگر است. بدین ترتیب ضریب نفوذ مواد رنگزای روناس، اسپرک و جاشیر به سبب نزدیگی وزن مولکولی مشابه یکدیگراست. درحالی که ضریب نفوذ پوست گردو بر روی الیاف پشم پایینتر از سه ماده رنگزای روناس، جاشیر و اسپرک است که به دلیل وزن مولکولی بالای این ماده رنگزاست.
استخراج مواد رنگزا
به منظور کاهش میزان خطای ناشی از تغییر میزان رنگزای موجود در مواد گیاهی نخست عملیات استخراج ماده رنگزا انحام شد.برای استخراج ماده رنگزای موجود در پوست گردو از مطالعه ارائه شده زنگنه (1385) استفاده شد. بر مبنای این مطالعه از آب با نسبت 1:30 استفاده شد و فرآیند استخراج به مدت 24 ساعت در دمای 40 درجه به کمک همزن مغناطیسی انجام گرفت سپس عصاره به دست آمده با کاغذ صافی فیلتر شده و به منظور جداسازی حلال از ماده رنگزا، عصاره ماده رنگزا در دستگاه تبخیر ساز چرخشی تحت خلا قرار گرفت. در پایان برای پودرسازی کامل، ماده تغلیظ شده رنگزا در دستگاه آون با دما 60 درجه قرار گرفت. وزن پودر به دست آمده از این روش برابر 0.36 گرم به ازای هر گرم پودر گیاهی پوست گردو بوده است.
نکته برای درک بهتر مفهوم رنگرزی با رنگزاهای طبیعی
دوست من شما تا اینجا با رنگزای پوست گردو آشنا شدید، برای درک بهتر پروسه رنگرزی الیاف پشم ، حتما مقاله مربوط به دندانه دار کردن الیاف پشم برای رنگرزی را بخوانید، با دندانه دار کردن الیاف ، ثبات جذب رنگ افزایش چشمگیری پیدا میکند.
برای مطالعه بیشتر رنگرزی با پوست گردو کلیک کنید: مقاله دندانه دار کردن الیاف پشم قبل از رنگرزی با رنگزای طبیعی
رنگرزی الیاف اکریلیک با پوست گردو
رنگينه هاي اسپرک ،قرمز دانه وپوست گردو ازمعروفترين و همچنين قديمي ترين رنگينه هاي طبيعي می باشند كه بشر از ساليان دراز مورد استفاده قرار مي داده است .روش رنگرزي اين رنگينه ها به كمک انواع دندانه بوده است .
در زیر رنگرزي نخ اكريليک را با رنگ طبيعي پوست گردو به روشهای پيش و پس و همزمان با دو دندانة زاج سفيد و دي كرومات پتاسیم بررسي مي كنيم و نتايج حاصل را مورد بررسي قرار مي دهيم .
از نتايج حاصله اينگونه استنتاج مي شود كه افزايش دندانه بخصوص دندانة دي كرومات در محيط باعث افزايش جذب رنگ توسط كالا مي شود و همچنين سه روش رنگرزي نيز خود تأثير بسزائي در جذب رنگ دارند كه نتايج حاصل نشان ميدهد. بيشترين رمق كشي و جذب رنگ در روش پس دندانه حاصل شده است
