دستگاه رنگرزی ژیگر

ژیگر Jigger Dyeing Machines

ماشین رنگرزی ژیگر یا ژیگ یکی از انواع دستگاه رنگرزی برای پارچه های بافته شده Woven است که در طی رنگرزی نباید چروک شوند ، مانند اکثر تافته ها ، ساتن ها، پوپلین ها ، پارچه های برزنتی ، کت و شلوار ، توری های نایلونی سنگین که برای استتار ارتش بکار میروند و پارچه های پنبه / پلی استر معروف به کتان سوییسی.

اصول کار ماشین ساده است پارچه روی یک غلتک A پیچیده میشود سپس از میان غلتکهای راهنما از حمام رنگ ته ماشین عبور کرده و بروی غلتک دوم B پیچیده میشود و زمانیکه غلتک دوم پرشد حرکت برعکس میشود.

هر حرکت از غلتک A به B و برعکس را یک پاساژ یا پاس میگویند تعداد حرکتها در ژیگر باید حتما زوج باشد بعنوان مثال تزریق نمک باید در ۲ یا ۴ پاس صورت گیرد .

اکثر ژیگر ها دارای غلتکهایی بطول ۱.۸ تا ۲ متر هستند. برای رنگرزی پارچه های پلی استر یا مخلوط از ژیگر های تحت فشار استفاده میشود .

غلتک A در انتهای دستگاه .

غلتک B جلوی دستگاه

C غلتکهای آزادی هستند که برای کنترل بهتر پارچه در کف حمام رنگ قرار دارند.

در ژیگر هربار حرکت از غلتک از غلتک اول به دوم رو یک پاس میگن برای تماس بهتر و کامل پارچه با مواد حرکت از A به B که یک پاساژ گفته میشود و برعکس باید بصورت کامل انجام بشه تا مواد بطور کامل با تمام پارچه در تماس باشند

در نتیجه یک رفت و برگشت دو پاساژ خواهیم داشت

بستگی به مرحله رنگرزی شما قابل برنامه دهی است در شستشو سرعت پاس ها میتواند بیشتر باشد ودر مثلا تزریق کربنات کمتر که با توجه به جنس پارچه و نوع رنگ و … متغیر است.

بارگیری دستگاه Loading

غلتک پارچه جلوی دستگاه ماشین رنگرزی ژیگر قرار داده میشود تا بوسیله غلتکهای راهنما روی غلتک A دستگاه ( غلتک انتهایی) پیچیده شود ، اما پیش از آن باید ابتدای پارچه را به پارچه ی ارزان قیمتی به عنوان آستری بدوزند که به عنوانهدایتگر پارچه اصلی وارد دستگاه میشود و نکته دیگر اینکه لبه های پارچه دوخته شده باید کاملا صاف باشد تا از هرگونه هم پوشی جلوگیری شود ؛ لبه های پارچه باید تا جایی که ممکن است دقیقا روی هم قرار داشته باشند تا مقدار محلول رنگی که در محل اتصال قرار می گیرد و ممکن است بر لایه های مجاور پارچه روی غلتک اثر بگذار به حداقل برسد.

برای بارگیری ، سر پارچه روی رول را از زیر دو غلتک که بصورت آزاد میچرخند و در ته ماشین قرار میگیرند ( داخل حمام) عبور داده و سپس بالا آورده و بدور غلتک کشنده Draw roller می پیچند.

√√ متراژ پارچه بارگیری شده توسط تعداد دوری که غلتک تماسی میزند ( معمولا غلتک تماسی اطلاعات را به پروگرامر میدهد) در پروگرامر ژیگر ثبت میشود و در انتها متراژ را در خود ذخیره میکند این اطلاعات به دستگاه ژیگر اتوماتیک کمک میکند بارگیری از غلتک A به B و برعکس را بدون اشکال انجام دهد . همچنین غلتک تماسی کشش پارچه را اندازه گیری و سپس فشار هیدرولیکی برای رانش هر غلتک را تنظیم می کند و به پارچه سرعت و کشش ثابت میدهد.

√√لازم است تمام پارچه روی رول دارای عرض یکسان باشد تا پارچه کاملا مستقیم ، بدون بازی عرض پیچیده شود . همچنین در اکثر ژیگر ها یکی از غلتک ها می تواند تا حدودی نوسان داشته باشد تا در صورتیکه رول از مسیر مستقیم منحرف شد به مستقیم نمودن آن کمک کند و این امر با چشمی یا سنسور لیزری که در دستگاه تعبیه شده محقق میگردد.

در شکل بالا غلتک های تماسی مشخص شده اند

حمام رنگ Dye Bath

گنجایش حمام یک ماشین رنگرزی ژیگر با غلتک بطول ۱.۸ متر معمولا ۷۵۰ لیتر است و حجم حمام نسبت به وزن کالا Liquor Ratio معمولا 1:3 یا 1:4 است . در انتهای حمام یک دریچه تخلیه ، همچنین یک تیوب برای نمایش پر شدگی حمام و دو یا سه لوله افشانه افقی (1)که برای تسریع نفوذ محلول در پارچه ، در ماشین تعبیه شده اند.

1* لوله افقی افشانه : لوله های افقی سوراخ داری است که بالاتر از سطح محلول داخل حمام قرار گرفته و مواد داخل حمام را بافشار به سطح پارچه میپاشد.

محلول رنگ یا مواد از مخزن تزریق به داخل حمام پمپ میشود ، محلول به وسیله حرکت پارچه درون حمام رنگ تکان میخورد ولی معمولا برای گردش بهتر از یک پمپ برای به گردش در آوردن محلول رنگ و توزیع یکسان مواد و همدمایی حمام استفاده میشود.

بخار نیز توسط لوله هایی به داخل حمام وارد میشود ، محل قرار گیری لوله های مشبک بخار به گونه اییست که بخار وارد حمام شده مستقیم با سطح پارچه تماس نداشته باشند.

همچنین بهتر است برای کنترل دمایی از ژیگر های دردار استفاده کرد که دارای مزایای زیر است :

الف) بالا نگه داشتن دمای رول پارچه

ب ) به حداقل رسیدن اختلاف بروی رول ها

ج ) به حداقل رسیدن تماس پارچه و حمام با دما

د ) کاهش مقدار گرمای مصرفی و انرژی

ه. ) کاهش مقدار بخار رها شده به جو

ابزار های کنترل دما

برای نشان دادن دمای حمام رنگ از سنسور هایی با نام PT100 استفاده میشود که اطلاعات لازم دمایی را به پروگرامر منتقل کرده تا میزان دمای لازم حمام رنگرز و یا حتی تانک تزریق کنترل شود.این مورد در تمام دستگاه های رنگرزی یکسان است و هر دستگاه مجهز به PLC میتواند توسط سنسور اطلاعات را دریافت کند .

منبسط کننده ها یا Expanders

در هنگام حرکت پارچه مرطوب از یک رول به رول دیگر همیشه تمایل به ایجاد چروک های طولی وجود دارد که باید قبل از پیچیده شدن بروی رول از بین بروند . میله های منبسط کننده به گونه ایی تعبیه شده اند که سطح محدب آنها در تماس مستقیم با پارچه پیش از پیچیده شدن بر روی رول میباشد و چروک هارا از بین میبرند.

غلتک های لاگ Log roller

در طول رنگرزی ممکن است موجهای طولی روی سطح الیاف بوجود آید که همین امر باعث ایجاد رگه هایی از رنگ تیره و روشن میشود.

غلتکهای لاگ دارای شیارهای مارپیچی است ( شبیه پیچ) که باعث صاف شدن چروک های پارچه شده و امکان جریان یکنواخت محلول بین دو غلتک را فراهم میکند.

تخلیه کردن Unloading

هنگامی که کار ژیگر تمام میشود پارچه روی غلتک Debatching میپیچد . بعضی از ژیگر ها دارای غلتک یا تجهیزات مکشی برای خارج کردن آب اضافی پارچه در هنگام تخلیه هستند.

در برخی ژیگرها موقع تخلیه از غلتک فولار مانندی استفاده میشود که تا حد امکان آب اضافی پارچه را میگیرد.

نکته ۴۷۶۷ – از ماشین ژیگر علاوه بر عمل رنگرزی می توان جهت سایر عملیات مانند سفید گری و آهارگیری نیز استفاده کرد .

دنکته ۴۷۶۸ – ماشین ژیگر از یک مخزن که محلول رنگرزی در آن قرار می گیرد و دو غلتک که پارچه به صورت عرض باز به دور آن ها پیچیده می شوند و چند غلتک دیگر که پارچه را به سمت محلول رنگرزی و در نهایت غلتک دوم هدایت می کنند تشکیل شده است .

نکته ۴۷۶۹ – ترتیب نحوه ی رنگرزی با ماشین ژیگر عبارت است از :
الف – گذاشتن غلتک پارچه روی ماشین.
ب – بستن سر پارچه به دور علتک ماشین ژیگر .
پ- منتقل کردن پارچه به دور غلتک پارچه بدون تا خوردگی .
پ – گذراندن سر طاقه پارچه از حمام رنگرزی .
ت – متصل کردن سر طاقه پارچه به دور دومین غلتک ژیگر .

نکته ۴۷۷۰ – در ماشین رنگرزی ژیگر ، عملیات باز شدن پارچه و عبور از حمام رنگرزی و پیچیده شدن به دور غلتک دومی چندین بار تکرار می شود .

نکته ۴۸۰۱ – در ماشین رنگرزی ژیگر ، پارچه از دور غلتک اولی باز شده و بعد از عبور از حمام رنگرزی به دور علتک دومی پیچیده می شود و بالعکس .

نکته ۴۸۰۲ – در ماشین رنگرزی ژیگر در یک عملیات رنگرزی کامل ، تعداد دور ها همیشه زوج است .

نکته ۴۸۰۳ – از ماشین رنگرزی ژیگر برای رنگرزی پارچه های ساده و بدون برجسته استفاده می شود .

نکته ۴۸۰۴ – در ماشین های ژیگر چون پارچه به وسیله غلتک ها کشیده می شود لذا پارچه های پشمی ، تریکو و پارچه های ظریف را با این ماشین رنگرزی نمی کنند ، زیرا ممکن است خسارات جبران ناپذیری به آن ها وارد شود .

نکته ۴۸۰۵ – به هنگام رنگرزی با ماشین ژیگر جهت حصول رنگرزی یکنواخت روی پارچه ، ماده رنگزا را قبلا خوب حل کرده و در سه نوبت به حمام اضافه می کنند .

نکته ۴۸۳۶ – نوبت اول اضافه کردن ماده رنگزا در ماشین ژیگر ، در ابتدای حرکت پارچه است .

نکته ۴۸۳۷ – نوبت دوم اضافه کردن ماده رنگزا ، بعد از عبور نصف پارچه از حمام رنگرزی است .

نکته ۴۸۳۸ – نوبت سوم اضافه کردن ماده رنگزا در ماشین ژیگر ، در موقع تغییر جهت حرکت پارچه از ماشین رنگرزی ژیگر می باشد .

نکته ۴۸۳۹ – اضافه کردن تمام مواد رنگزا در یک نوبت در ماشین ژیگر ، ابتدای پارچه پر رنگ و به تدریج بعد از عبور پارچه از حمام رنگرزی انتهای پارچه نسبت به ابتدای آن کم رنگ تر خواهد شد .

نکته ۴۸۴۰ – حجم محلول رنگرزی نسبت به وزن کالا در ماشین های رنگرزی ژیگر نسبت به ماشین های رنگرزی وینچ ، پایین بوده و معمولا بین ۱ : ۳ تا ۱ : ۵ می باشد

نکته ۴۸۷۱ – به علت پایین بودن حجم محلول رنگرزی نسبت به کالا ، ماشین ژیگر نسبت به وینچ برتری دارد .

نکته ۴۸۷۲ – یکی از مزایای ماشین ژیگر ، این است که پارچه با عرض باز رنگرزی می شود .

نکته ۴۸۷۳ – در رنگرزی با ماشین ژیگر ، چین و چروک روی پارچه به وجود نمی آید .

نکته ۴۸۷۴ – ماشین های رنگرزی ژیگر دو نوع سربسته و سرباز اضافه هستند .

نکته ۴۸۷۵ – ماشین های رنگرزی ژیگر بیش تر برای پارچه هایی که از جنس پنبه ، ویسکوز و مخلوط الیاف مصنوعی با الیاف سلولزی به کار می روند .

نکته ۴۹۰۶ – ماشین رنگرزی ژیگر، کم تر برای رنگرزی کالا با مواد رنگزایی که در اثر اکسیده شدن ظاهر می شوند مانند مواد رنگزای گوگردی و خمی به کار برده می شوند . زیرا کناره های پارچه که بیش تر در معرض هوا قرار می گیرند ، اکسید شده و یکنواختی در رنگرزی به وجود نمی آید ‌