استاندارد اکوتکس OEKO-TEX® STANDARD 100

یکی از مهم‌ترین و شناخته شده‌ترین استانداردهای اروپا با عنوان ” OEKO-TEX® STANDARD 100 ” شناخته می‌شود. این استاندارد توسط موسسه OEKO-TEX برای منسوجات و پوشاک در سطح جهان تدوین شده و از معتبرترین استانداردها برای سلامت انسان و ایمنی محصولات نساجی به شمار می‌رود.

اکوتکس (®OEKO-TEX) نام انجمن بین‌المللی مستقل (متشکل از ۱۸ مؤسسه معتبر بین‌المللی) و فعال در حوزهٔ آزمون‌ها، تحقیقات و ارائه گواهینامه‌های مرتبط با جنبه‌های اکولوژیک صنایع نساجی، چرم و پوشاک است که در سال ۱۹۹۲ توسط مؤسسه تحقیقات اکولوژی نساجی اتریش (OETI)و مؤسسه هونشتاین آلمان پایه‌گذاری شد. امروزه این مؤسسه استاندارد و گواهینامه‌های مختلفی را در کلیه زمینه‌های مرتبط با صنعت نساجی، چرم و پوشاک ارائه می‌نماید که معتبرترین تاییدیه‌های تخصصی این صنایع به‌شمار می‌روند.

مطابق با این استاندارد محصول نساجی باید فاقد مواد شیمیایی مضر برای بدن انسان باشد. این گواهی تضمین می‌کند که محصول در تمامی مراحل تولید ( از چله پیچی، بافت ، رنگرزی ، دوخت تا بسته بندی نهایی) بررسی شده و از نظر وجود مواد زیان آور کنترل شده است.

ممنوعیت صادرات فرش ماشینی ایران به اروپا

بدلیل استفاده از نخ اکریلیک برای تولید فرش ماشینی در ایران ، تولیدکننده‌های فرش نتوانستند استاندارد 100 را دریافت کنند و عملا صادرات فرش دچار بحران شده است.

موارد بررسی شده در استاندارد OEKO-TEX 100

1. فلزات سنگین مانند سرب، جیوه و کادمیوم.
2. رنگ‌های آزو (AZO dyes) که می‌تواند سرطان زا باشند.
3. فرمالدهید ( formaldehyde ).
4. نرم‌کننده‌های پلاستیکی (  phthalates/ Plasticizers ).
5. مواد ضد شعله خطرناک.
6. مواد نگهدارنده مضر.
7. باقی‌مانده آفت کش‌ها و مواد شیمیایی کشاورزی.

مزایای داشتن گواهی اکوتکس

• اطمینان مصرف‌کننده از ایمنی محصول نساجی
• ارتقاء اعتبار برند تولیدکننده
• افزایش شانس صادرات به بازارهای حساس به سلامت مانند اروپا و آمریکا
• انطباق با اصول توسعه پایدار و مسئولیت اجتماعی برند

محصولات مشمول استاندارد اکوتکس

• پارچه و منسوجات خانگی
• لوازم خواب، حوله، پرده و فرش
• منسوجات صنعتی و پزشکی
• لباس نوزاد و کودک
• لباس زیر
• نخ

استانداردهای مورد نیاز صنعت نساجی برای صادرات MP3 

استاندارد OEKO-TEX یکی از شناخته‌شده‌ترین و معتبرترین استانداردهای جهانی در زمینه ایمنی نساجی و مواد شیمیایی به‌کاررفته در محصولات نساجی است. این استانداردها با هدف تضمین سلامت مصرف‌کننده، پایداری زیست‌محیطی، و شرایط کاری ایمن تدوین شده‌اند. خانواده‌ی استانداردهای OEKO-TEX شامل چندین گواهی مختلف است که هرکدام حوزه خاصی را پوشش می‌دهند. در ادامه، به تفکیک توضیح داده‌ام 👇

—

🧵 ۱. STANDARD 100 by OEKO-TEX

هدف: اطمینان از اینکه محصول نساجی هیچ ماده شیمیایی مضر برای سلامت انسان ندارد.
کاربرد: نخ، پارچه، دکمه، زیپ، چاپ، رنگ، پوشش و محصول نهایی.

پارامترهای پوششی و آزمون‌ها شامل:

فلزات سنگین (مانند سرب، کروم، نیکل، مس و روی)

مواد سرطان‌زا یا آلرژی‌زا (آمین‌های آزاد از رنگزاهای آزو)

فرمالدهید

ترکیبات آلی فرّار (VOC)

فتالات‌ها (Plasticizers)

مواد مقاوم در برابر شعله (BFRs)

ترکیبات PFC (مواد ضدآب و ضدچربی)

pH مجاز برای تماس پوستی (معمولاً بین 4 تا 7.5)

قابلیت تجزیه و شستشو

🔸 استاندارد 100 به‌صورت طبقه‌بندی‌شده است:

کلاس I: برای نوزادان (سخت‌گیرانه‌ترین سطح)

کلاس II: برای تماس مستقیم با پوست (لباس زیر، تی‌شرت، حوله)

کلاس III: تماس غیرمستقیم (کت، مانتو)

کلاس IV: مواد تزئینی و صنعتی

—

🧪 ۲. STeP by OEKO-TEX (Sustainable Textile & Leather Production)

هدف: ارزیابی و گواهی سیستم تولید پایدار کارخانه‌ها.

شامل حوزه‌های زیر است:

مدیریت مواد شیمیایی (Chemical Management)

اثرات زیست‌محیطی (مصرف آب، انرژی، پساب)

ایمنی و بهداشت کارکنان

مدیریت کیفیت و مسئولیت اجتماعی

انتشار گازهای گلخانه‌ای

✅ برای کارخانه‌های رنگرزی، چاپ و تکمیل بسیار مهم است.

—

🌍 ۳. MADE IN GREEN by OEKO-TEX

هدف: نشان دادن اینکه محصول:

1. از مواد بی‌ضرر برای انسان تولید شده است (مطابق با STANDARD 100)

2. در محیطی پایدار و با شرایط کاری ایمن تولید شده است (مطابق با STeP)

🔸 این لیبل معمولاً دارای QR Code است تا مصرف‌کننده بتواند مسیر تولید محصول را ردیابی کند.

—

♻ ۴. LEATHER STANDARD by OEKO-TEX

ویژه محصولات چرمی است و آزمون‌های مشابه استاندارد 100 را برای چرم انجام می‌دهد.

—

💧 ۵. ECO PASSPORT by OEKO-TEX

هدف: ارزیابی و تأیید مواد شیمیایی، رنگزاها و کمکی‌ها که در فرآیند تولید نساجی استفاده می‌شوند.

پوشش‌دهی:

بررسی مواد خام (از نظر وجود مواد ممنوعه)

آزمایش ترکیب واقعی و وجود ناخالصی‌ها

بررسی انطباق با MRSL (Manufacturing Restricted Substances List)

✅ بسیار مهم برای تأمین‌کنندگان مواد رنگزا و کمکی (مانند صابون‌ها، شوینده‌ها، تثبیت‌کننده‌ها و غیره).

—

💦 ۶. DETOX TO ZERO by OEKO-TEX

هدف: کمک به کارخانه‌ها برای دستیابی به اهداف کمپین “Detox” گرین‌پیس، یعنی حذف کامل مواد شیمیایی خطرناک از زنجیره تأمین.