چاپ سوخت

چاپ سوخت بر روی پارچه

چاپ سوخت معمولا بر روی پارچه هایی که از ترکیب دو یا چند جنس نخ بافته شده اند انجام می شود .

در این روش با استفاده از مواد های موجود در خمیر چاپ اجزای یکی از جنس های ترکیب شده در بافت پارچه را از بین می برند، تا طرح مورد نظر با برداشتن الیاف مورد نظر بر روی پارچه نقش ببندد .

پارچه های چاپ سوخت می تواند ترکیبی از جنس های ویسکوز – پلی استر ویسکوز – پنبه – پشم – پلی استر – نایلون و سایر جنس ها باشد

بطور مثال در هنگام چاپ زدن بر روی پارچه ای که از الیاف ویسکوز و پنبه تشکیل شده است ، به خمیر چاپ مواد شیمیایی اضافه میشود که باعث تجزیه یکی از الیاف پنبه یا ویسکوز می شود و یکی از انها در برابر ان مواد مقاوم می باشد و بعد از چاپ ان مواد ، توسط شابلون به اشکال گوناگون بر روی پارچه ، شکل مورد نظر با از بین رفتن قسمت های مواد خورده نمایان می شود که معمولا شبیه تور و گیپور های طرح دار می شود .

در کل این نوع چاپ بیشتر برای پارچه های دو جزئی کاربرد دارد که یک جز را با حلال مخصوص خودش حل می‌کنند و جز دیگر باقی می‌ماند .

تکنیک چاپ سوخت نیازمند تجهیزات ، لابراتوار و فنون مهندسی پیشرفته نساجی می باشد و تعداد اندکی از کارخانجات ایرانی این توانایی را دارند

چاپ سوخت (Burn Printing): این چاپ روی پارچه هایی انجام می شود که نخ های آنها از مخلوط الیاف تهیه شده است. برای مثال نخ ویسکوز پلی استر اسید قادر است ویسکوز را از بین ببرد ولی به پلی استر آسیب نمی زند. بنابراین اگر در خمیر چاپ مواد مناسب این کار مصرف شود در هنگام بخار دادن به پارچه، الیاف ویسکوز از بین میرود ولی پنبه و پلی استر می باشد ولی قسمت سیاه پلی استر است زیرا ویسکوز آن قسمت توسط اسید از بین رفته است. برای دید بهتر پارچه را روی سطح سیاه قرار داده اند.

چاپ سوخت معمولاً بر روی پارچه‌هایی‌که از مخلوط دو یا چند جزء ترکیب شده باشد صورت می‌گیرد که یک جز از آن را با حلال خودش حل می کنند و جز دیگر باقی می ماند.
در پارچه‌های مخلوط پنبه/پشم یا پنبه/پلی استر می‌توان یکی از اجزای مخلوط را ازبین برد تا اثر سوخت حاصل شود. عمدتا بر روی پارچه های پلی استر/پنبه به کار برده می شود که جز پنبه را با نمک های اسیدساز از بین می برند. برای مخلوط پشم/پنبه میتوان در خمیر چاپ از پتاسیم هیدروکسید یا سود سوزآور استفاده کرد که پس از بخار دادن پشم حل می‌شود و فقط الیاف پنبه باقی می‌ماند.
پارچه را پس از چاپ خشک کرده و حدودا به‌ مدت پنج دقیقه در دمای ۱۸۰تا۲۰۰ درجه قرار داده تا عمل سوخت انجام شود. در نهایت پارچه وارد مرحله شستشو می شود. این تکنیک به طور ویژه بر روی پارچه های مخمل velvet استفاده می‌شود.البته بر روی پتو نیز کاربرد دارد.
این روش چاپ برای پارچه‌های تهیه شده از نخ های مغزی ریسیده شده(Core Spun)، نیزمناسب است. نخ های مغزی ریسیده شده از یک مغزی فیلامنتی(پلی استری) تشکیل می شود، دور مغزی را الیاف کوتاه مثل پنبه و یا ویسکوز احاطه می کنند. نمونه کارهای چاپ سوخت در زیر آورده شده است.

این نوع چاپ بیشتر برای پارچه های دو جزئی کاربرد دارد که یک جز را با حلال مخصوص خودش حل می‌کنند و جز دیگر باقی می‌ماند مثل پلی استر/پنبه و پشم/ پلی استر و ابریشم/ویسکوز و…. که بیشتر پنبه /پلی استر به نسبت 40/60 کاربرد دارد مثلا برای حل کردن پشم از پتاسیم هیدروکسید و یا سدیم هیدروکسید استفاده می شود برای پنبه از اسید یا نمک های اسیدساز مثل آلومینیوم سولفات استفاده می شود.
یک نسخه خمیر چاپ:
غلظت دهنده (گوار، ایندالکا) 48 گرم/کیلو
اتانول 50
امولسیفایر 20
گلیسیرین 100
نفوذدهنده ی آنیونیک 20
آلومینیوم سولفات 85
آب تا حد تعادل
جمع کل 1000
در این روش پارچه پس از چاپ خشک شده ، بمدت دو تا ۸ دقیقه در دمای ۱۸۰ تا ۲۰۰ درجه قرار گرفته تا عمل چاپ سوخت انجام گیرد.
سپس شستشو با آب سرد و شستشوی احیایی به روش زیر ؛
هیدرو سولفیت سدیم
سود
درجه حرارت ۸۰ درجه
زمان ۲۰ دقیقه
در این چاپ اگر از از نمک های اسیدی همانند سولفات آلومینیوم یا کلراید آلومینیوم بهره بگیریم پنبه کاملا حل گشته و فقط جز پلی استر باقی می‌ماند.
عملیات شستشو :
1. شستشو با آب سرد
2. شستشو با آبجوش بهمراه صابون
3. شستشو با آب سرد

و نیز می‌توان در خمیر چاپ رنگزای دیسپرس هم به کار برد تا پلی استر نیز در حین چاپ رنگ شودو در بعضی مواقع پارچه را رنگرزی کرده و سپس چاپ سوخت روی آن انجام می‌دهند که در این صورت باعث می شود نواحی سوخته شده به رنگ سفید درآید و یک افکت ایجاد شود.

حلال الیاف مختلف در چاپ سوخت در زیر آورده شده است:
پنبه: اسید سولفوریک ۷۰% جوشان
نایلون: اسید فرمیک ۸۵%
ویسکوز: اسید سولفوریک ۷۰%